|
 |
|
Nụ cười sơn nữ - Ảnh: vnagency
|
Ngày còn sinh viên, tôi dẫn một anh bạn về quê thực tập. Cứ mỗi phiên chợ, chúng tôi lại xuống ký họa dáng người. Chợ phiên miền núi, họp sớm, tan muộn. Có lần mải vẽ, trời tối hẳn tôi và anh bạn mới ra về. Đường núi, tối nhanh, càng đi càng tối. Đến một con dốc anh bạn tôi giật mình vì thấy bóng một cô gái đang ngồi thu lu, bên cạnh là con ngựa và một gã say bí tỉ. Với tôi việc đó chẳng lạ gì, nhưng anh bạn tôi thì lạ lắm. Giữa núi rừng hoang vu như thế, một cô gái ngồi giữa đường thì thật lạ. Tôi giải thích, vì chồng, hoặc người yêu của cô ta say rượu ngủ giữa đường nên cô ta phải chờ, hay đúng hơn là phải gác giấc ngủ cho người đàn ông của mình.
|
LẬP XUÂN
Khuốp pi slíp sloong bươn vận chuyển
Mẩt mèng đảy giao hẹn đuổi hoa
Slao báo xẩư quây mà lỉn hội
Slao eng ý báo nọi lân la
Còn bên pây bên mà rày rạy
Slai cò ngầư ước đảy pền duyên
Chài cạ rọ họ ten hẩư chắc
Thâng mùa fiểc tăn bắp đông phja
Hết bấu lẩp mà xa noọng chỏi
***
Một năm mười hai tháng vận chuyển
Bướm ong cùng giao hẹn với hoa
Trai gái khắp gần xa về hội
Trai thanh cùng gái nụ vui ca
Còn bay đi bay về vòi vọi
- Dây còn nào ước được thành duyên
Xin anh nói họ tên em biết
Đến mùa này trỉa bắp trên nương
Làm không kịp về tìm em nhé...
(Dân ca Tày)
| | Anh bạn tôi lè lưỡi, lắc đầu nói tỉnh bơ: Dại thế! Đúng là dại - trong mắt anh ta không chỉ dại mà còn là cái gì đó thật nhu nhược, thậm chí đần độn. Hắn say rượu thì kệ hắn ngủ giữa đường chứ việc gì phải chờ. Rừng núi hoang vu, đầy bất ổn, ngồi như thế thật nguy hiểm.
Vậy đó là cái gì? Tại sao con gái Tày quê tôi lại có hành động như thế? Họ dại hay đần độn? Hồi ấy những thắc mắc kia, chính tôi cũng không thể hiểu nổi. Phải mất rất nhiều năm - hơn nửa cuộc đời - sống với nhiều nền văn hoá khác tôi mới nhận ra sự thật. Tất nhiên, cũng chỉ từ chủ quan của tôi. Nhưng tôi tin đó là đức hạnh, hay một sự kiêu hãnh của sơn nữ quê tôi. Có thể nói, trên thế giới chẳng nơi nào có được.
Người quê tôi đi chợ không chỉ để mua bán. Họ đến chợ như một nhu cầu văn hoá. Họ gặp nhau, trò chuyện, uống rượu, hát hò… Và cả tìm người yêu nữa.
Đã rất nhiều mối tình hé nở từ đây. Đến khi đã thành vợ chồng, phiên chợ như một nơi để họ nhớ về kỷ niệm, tưới đẫm thêm tình yêu của họ. Không lạ gì cảnh hai vợ chồng cùng uống rượu, hát lượn say sưa ở chợ.
Không lạ gì cảnh những cô gái má đỏ hây hây, chân tay to khoẻ cầm bát rượu “bón” cho người yêu của mình. Ở đây rượu là văn hoá và không hề xa xỉ.
Cũng chẳng lạ gì cảnh một cô gái, một con ngựa và một gã say rượu ngồi ngay giữa rừng trong đêm tối. Cô gái ấy phải đợi cho người yêu, hay chồng mình tỉnh hẳn mới cùng nhau ra về. Không bao giờ bỏ lại người đàn ông đã cùng mình uống rượu. Đó như một quy luật, hay sự tình nguyện lạ kỳ nhất của đàn bà quê tôi.
Bây giờ tôi sống nhiều năm ở thành phố, rất nhiều lần tôi thấy người ta nghi hoặc về sự trung thành của đàn bà. Thậm chí phương Tây còn ví von một cách độc ác về sự trung thành của loài chó, hơn là đàn bà. Tôi không thích thế, tôi ghét người ta so sánh phụ nữ với loài vật.
Nếu để nói về sự trung thành, sự tin cậy đến tuyệt đối thì đó chính là sơn nữ quê tôi. Vâng, trước hết họ là trung thành, họ có một niềm tin bất tận vào người đàn ông của họ. Cái hành động ngồi một mình trong giá rét, trong đêm tối, trong sự bất ổn luôn rình rập của núi rừng, không chỉ là hình thức mang tính biểu tượng.
Đó là hình ảnh quan trọng nói lên tận sâu thẳm của người đàn bà về trách nhiệm với người đàn ông của mình. Họ không thể bỏ mặc người đàn ông của mình khi hắn đã say xỉn. Lúc này, người đàn ông kia cần nhất sự săn sóc của người yêu. Việc bỏ đi là một tội lỗi, tư duy của sơn nữ không cho phép như vậy. Và anh ta say không với ai khác ngoài chính người đàn bà của mình. Vì thế trách nhiệm thuộc về cô ta. Hãy chờ cho người yêu của mình tỉnh giấc. Còn gì sảng khoái hơn khi ta trải qua một cơn say mê dại, mệt mỏi và khi mở mắt người ta thấy là vợ ta, người yêu của ta - người đàn bà của ta!
Tôi nhớ mãi một lời mời rượu của các sơn nữ quê tôi. Đại loại họ nói: bát rượu này em cất trong tim, nếu anh không uống trái tim em tan vỡ… Tất nhiên tôi trích đại ý và bằng một ngôn ngữ khác nên nghe không hay. Nhưng nếu các bạn hiểu được tiếng Tày, lắng nghe âm điệu của nó, sẽ không ai có thể từ chối. Đã rất nhiều người miền xuôi, lên quê tôi uống rượu với sơn nữ. Khi tỉnh dậy vẫn thấy cô ta ngồi cạnh mình thì sợ hãi. Họ cho đó là một hành động kỳ quặc. Khi ấy người con gái đó sẽ nói: Anh tỉnh rồi, em xin phép về, giấc ngủ của anh cũng là của em…
 |
|
Thế đấy, kỳ lạ thế đấy. Cũng đã nhiều người miền xuôi mê sơn nữ, họ kết hôn rồi sống luôn ở đó. Và người ta đồn đại vì trúng bùa yêu. Tôi không tin! Vì tôi là người Tày chính hiệu nhưng chưa bao giờ nhìn thấy bùa yêu. Thứ bùa yêu duy nhất tôi nhìn thấy chính là sơn nữ. Chẳng ai làm ra bùa yêu, ngoài những sơn nữ tuyệt vời kia. Với sơn nữ, sự trung thành và trách nhiệm có thể nói là tuyệt đối. Họ sinh ra để thực hiện sứ mệnh đó. Tôi tin như thế!
(Còn nữa)
A Sáng (Vietimes)
|
