Những người cao tuổi trong làng cho biết, nghề nuôi rắn là nghề cổ truyền của làng Vĩnh Sơn và đã có lịch sử gần 200 năm. Ngay sau khi nhà nước có chính sách mở cửa, nghề nuôi rắn gần được phục hồi và trở thành nghề chủ đạo của người dân nơi đây.
Theo thống kê của UBND xã Vĩnh Sơn, năm 2005 toàn xã có 1153 hộ thì có tới 643 hộ làm nghề rắn. Ông Hạ Văn Thanh, phó chủ tịch xã đồng thời cũng là chủ một trại rắn 3000 con quả quyết: “Tất cả cơ ngơi của chúng tôi đều nhờ vào những con … rắn độc. Năm vừa qua, tổng thu nhập của xã đạt 28,4 tỷ đồng thì có tới 16,7 tỷ (chiếm 62%) là từ con rắn. Bên cạnh đó, nghề nuôi rắn cũng đã giải quyết được công ăn việc làm cho một số lao động trong vùng và các địa phương lân cận”. Mặc dù đã khá lên rất nhiều từ nghề rắn nhưng trong lòng người dân ở đây vẫn đau đáu một nỗi lo về tương lai của làng nghề, một công việc đầy vất vả và nguy hiểm.
Khi được hỏi về dự định trong tương lai, cả anh Hưng và anh Hùng đều mong muốn xã sẽ tạo điều kiện để các anh có thể mở rộng sản xuất. “Hiện nay, khu chuồng nuôi của chúng tôi đã quá chật chội, chúng tôi đang xin một khu đất rộng rãi để có thể xây dựng một khu liên hợp sản xuất và chế biến các sản phẩm từ rắn”.
Anh Nguyễn Văn Hưng bảo: “Chúng tôi lập hợp tác xã này cũng là để tiện cho việc quảng bá thương hiệu cho làng Rắn”. Anh cho biết, ngày nào anh cũng lên mạng để tìm thị trường và bạn hàng để có thể xuất hàng trực tiếp mà không phải thông qua đầu nậu. Anh còn nói với chúng tôi, anh đang thuê người dưới Hà Nội thiết kế lôgô cho hợp tác xã. Trong anh mắt của anh ngời lên tương lai cho một làng nghề, và dự định gần nhất là: “Tôi sẽ lập hẳn một trang web để quảng bá thương hiệu cho làng rắn. Tôi biết là có rất nhiều nơi cần các sản phẩm chế biến từ rắn của làng nghề chúng tôi nhưng tôi vẫn chưa tìm ra. Hy vọng là mạng Internet sẽ là cầu nối giữa làng rắn với khách hàng”.
Hiện nay, đầu ra cho rắn Vĩnh Sơn đang là vấn đề đau đầu của lãnh đạo xã bởi hầu hết rắn thương phẩm đều phải qua tư thương mới tới được thị trường nước ngoài. Mặt khác, một loại chế phẩm là nọc rắn thì hiện nay chưa có đầu ra. Mặt hàng này vẫn chỉ dừng lại bán cho bà con ở các vùng lân cận làm cao xoa bóp và cũng rất ít người mua nên hiện tại, nọc rắn được lấy ra vẫn phải đông cô lại và bảo quản trong tủ lạnh. Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ tiến hành các nghiên cứu về tác dụng của nọc rắn đối với sức khoẻ của con người. Nếu dự án này thành công và đi vào ứng dụng trong thực tế, nọc rắn Vĩnh Sơn sẽ có cơ hội đến với thị trường.
Ông phó chủ tịch Thanh trăn trở: “Đã đến lúc phải tạo thương hiệu cho làng nghề, có vậy với phát triển quy mô lớn được anh ạ. Phải chuyên nghiệp hoá từ khâu sản xuất đến khâu cung ứng sản phẩm cho thị trường. Mấy năm qua, nhìn cảnh bà con bị tư thương ép giá, có khi chỉ bằng một nửa giá trị của con rắn, lãnh đạo chúng tôi đau lắm chứ. Khi đã có đầy đủ các điều kiện rồi, chúng tôi sẽ trực tiếp xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Đài Loan. Tham vọng của chúng tôi còn lớn lắm”.
Về kĩ thuật, Vĩnh Sơn cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ phía Bộ Khoa học và Công nghệ. Một đề tài cấp quốc gia mang tên “Xây dựng trung tâm sản xuất rắn hổ mang giống” do Sở Khoa học và Công nghệ làm chủ dự án. Với dự án này, toàn bộ con giống sẽ được ấp tại khu trại giống rộng hơn 3000m2 của xã. Dự án này sẽ góp phần mở rộng quy mô sản xuất và không chỉ dừng lại ở địa bàn của Vĩnh Sơn.
Khi đưa chúng tôi đi thăm khu trại rắn giống của xã, khung cảnh còn rất ngổn ngang. Anh Nguyễn Văn Ban, hướng dẫn viên đưa chúng tôi đi thăm làng rắn hồ hởi: “Chỉ hai tháng nữa thôi, những khu chuồng nuôi này hoàn thành, đây sẽ là trung tâm sản xuất rắn giống lớn nhất cả nước. Dự án này của chúng tôi rất được cấp trên ủng hộ bởi vì nó sẽ góp phần hạn chế nạn săn bắt và buôn bán rắn giống đang rất nhức nhối hiện nay”. Nhìn những khu chuồng nuôi đang dần thành hình, chúng tôi cũng cảm thấy vui lây.
Tin vui nhất mà những người dân ở đây vừa khoe với chúng tôi: Toàn bộ các hộ nuôi rắn đã được Chi cục Kiểm lâm Vĩnh Phúc cấp “Giấy chứng nhận đăng ký gây nuôi sinh sản động vật hoang dã” để tiện cho việc vận chuyển giao dịch sản phẩm đi ra các tỉnh xa. Đây cũng là một tín hiệu mừng trong việc quảng bá thương hiệu rắn Vĩnh Sơn đi xa hơn nữa.
Phi Tiêu (Vietimes)
