|
1. Trong vài năm trở lại đây, bên cạnh sự hiện diện của các giải thưởng văn học chính thống đã bắt đầu xuất hiện những giải thưởng do tư nhân lập nên. Điều này thể hiện một nhu cầu mới trong đời sống văn chương nước nhà.
 |
|
Bìa tập thơ "Bay lặng im" của Trang Thanh
|
Khai mở cho xu hướng xã hội hoá giải thưởng văn học, cần phải kể đến giải Lá Trầu. Đây có thể coi là giải thưởng văn học tư nhân đầu tiên dành cho các nhà thơ nữ do Quỹ Lời vàng Eva (Công ty phát triển truyền thông EVA) thành lập năm 2007. Năm đầu tiên hoạt động, Quỹ đã hỗ trợ xuất bản thành công 6 tập thơ và trao giải lần thứ nhất cho tập Bay lặng im của Trang Thanh. Giải thưởng trị giá 25 triệu đồng - một số tiền khá gây “sốc” cho giới sáng tác, khi mà giải thưởng của một tờ báo văn chương tầm quốc gia cũng chỉ mới dừng ở mức trên dưới chục triệu đồng cho văn xuôi, và chỉ khiêm tốn ở mức chừng 5 triệu đồng cho thơ.
Giải thưởng thơ Lá Trầu ra đời được coi như đã “đánh trúng” tâm lý của công chúng về các giải thưởng thơ chính thống đã và đang tồn tại. Bởi trên thực tế có những giải thưởng vừa khiêm tốn về vật chất lại có phần ít tiếng vang, thậm chí có những giải thưởng gây nhiều tranh cãi về tính thuyết phục của nó. Đã đến lúc công chúng cần có thêm những “thang chuẩn mực khác”, những cách đánh giá khác về các sáng tác xuất hiện rất đa dạng trong đời sống văn học sôi động hiện nay. Sự ra đời của các giải thưởng tư nhân, ít nhiều thực hiện được kì vọng đó. Tác phẩm nhận giải thưởng đầu tiên của Lá trầu đã được công chúng đón nhận và góp phần định hướng một giá trị thẩm mỹ mới trong thi ca.
 |
|
Đỗ Doãn Phương và tập thơ "Những ngọn triều nhục cảm"
|
2. Sang năm 2008, một giải thưởng tư nhân khác cũng được chính thức đi vào hoạt động – đó là Giải thưởng thơ Bách Việt (của công ty sách Bách Việt). Khác với Lá Trầu - chỉ dành cho các nhà thơ nữ, giải thưởng thơ Bách Việt mở rộng biên độ cho mọi đối tượng, chỉ với điều kiện tác phẩm chưa từng được công bố. Sẽ có tác phẩm dành cho 5 tác giả có bản thảo đạt yêu cầu được in ấn và giới thiệu trước công chúng. Một yếu tố cũng khiến giới làm thơ phấn chấn, đó là trị giá giải thưởng này lên tới 30 triệu đồng.
Giữa thời buổi mà thơ hầu hết được in ra với số lượng khiêm tốn, chủ yếu là các tác giả tự bỏ tiền túi, thì việc được in thơ, có nhuận bút thơ và thơ được quảng bá tới công chúng thì đó là quả là mơ ước của người làm thơ.
Trong một cuộc họp báo mới đây, BTC Giải thưởng thơ Bách Việt cho biết, đã có gần 200 tập thơ gửi về dự thi. Hoá ra không cần phải gắn nhãn hiệu Hội này hội khác, một giải thưởng văn học mới có thể tạo được sức hút với công chúng. Uy tín của giải thưởng – chính là ở tác phẩm được chọn để trao giải. Và khi đó - sự định giá văn chương hết sức sòng phẳng. Không tuổi tác. Không nể nang. Không cân đối theo kiểu mặt trận.
3. Bên cạnh những giải thưởng tư nhân khá đình đám như Lá Trầu, Bách Việt; còn có thể nhắc tới những giải thưởng khác như: Thơ trẻ online (do website Thotre.com tổ chức); Thơ làng Chùa… diễn ra trong năm 2007. Tự lo từ A đến Z, từ chuyện kinh phí, quảng bá, giám khảo… thế nhưng kết quả của các giải thưởng này dường như chưa phải nhận sự “phàn nàn” nào từ công chúng yêu văn học. Nhu cầu từ phía người đọc và người viết rất cần có thêm những cách định giá mới mẻ hơn, linh hoạt hơn. Sự ra đời và những ảnh hưởng của các giải thưởng văn học tư nhân trong thực tế đời sống khiến cho chúng ta có quyền lạc quan hơn về tương lai của nó. Mặc dù trên thực tế, có những giải thưởng vừa mới chỉ hoạt động đã phải dừng lại vì lý do kinh tế, thì ngay cả điều đó cũng không hề làm nhụt chí những người đi sau.
Hồ Điệp
|
