|
Tính chất cấu thành của điện thờ bách thần Phật giáo
Khi nghiên cứu hệ thống Phật giáo, hầu hết mọi người thường mắc một số sai lầm mà bản thân nhiều người Việt Nam không biết nhiều thông tin cũng mắc phải. Rất ít nhà văn có khả năng một mặt là phân biệt giữa cỗ xe “lớn” và cỗ xe “nhỏ” (“đại thừa” và “tiểu thừa”) và mặt khác họ luôn đi đến nhầm lẫn tên của các vị Thánh Phật.
|
|
|
Nguồn ảnh : phuot.com
| Điều đầu tiên ta nên biết trong lĩnh vực này là ở chỗ các vị thánh thần của dòng “tiểu thừa” liên quan đến đến việc cứu rỗi linh hồn chính bản thân họ, trong khi các vị thánh thần của dòng “đại thừa” phải hoãn chậm lại quá trình rơi vào cõi niết bàn để truyền bá những đức hạnh của thế giới, vì lợi ích của tất cả những sinh vật sống.
Vì vậy, có thể nói rằng khác biệt đầu tiên giữa hai dòng này xuất phát từ quan niệm cụ thể về tinh thần cá nhân chủ nghĩa của dòng thứ nhất so với lý tưởng tập thể của dòng thứ hai.
Dòng “đại thừa” được “thiền” phái, là phái mà người sáng lập ra nó được hiện thân ở tất cả các đền miếu dưới cái tên Bồ Đề Đạt Ma (Bodhiharma), truyền bá vào Bắc Việt Nam.
Các Ma Nu Si Phật (Manushi Buddha) chỉ có 5 vị trong kinh tự Việt Nam, gồm cả Phật Thích Ca Mâu Ni (Sakyamuni) và Di Lặc (Maitreya).
Về các vị Phật chưa từng được nhân cách hóa, chỉ có một vị được biết đến ở Việt Nam. Người là Phật A Di Đà (Amithaba). Các Ma Nu Si Phật là những vị Phật thiền định. Các Phật khác sau khi đã có được vô số đức hạnh trong những lần tái sinh khác nhau của họ đã quyết định đặt đấu chấm hết cho chu kỳ hiện thân sống liên tục sau khi giác ngộ.
Trên các điện hương có thể thấy “tượng” của Thích Ca Mâu Ni. Xung quanh tượng Thích Ca Mâu Ni là tượng của A Nan (Ananda) và Ca Diếp và bốn vị Thế Tôn Bồ Tát (Bohhisatva), đôi khi được biết đến như những người trấn giữ bốn phương.
Ở cùng hàng với Thích Ca Mâu Ni đôi khi ta cũng có thể thấy Đế Thích (Jade Emperor – cũng là Ngọc Hoàng Thượng Đế). Hai vị thánh phật này có thể được coi là một và giống nhau vì Đế Thích được cho là một bộ ba như trong Cơ Đốc giáo.
Một truyền thuyết về thiền định
Để giúp bạn đọc có thể hiểu thấu đáo, cần phải đưa vào đây một dấu ngoặc đơn để giải thích rằng Ngọc Hoàng Thượng Đế (Jade Emperor) có mang một số nét tương đồng với đức tin một thần trong Cơ Đốc giáo rằng Chúa trời bao gồm một Chúa Ba Ngôi (Holy Trinity). Nét tương đồng này thể hiện nổi bật trong quá trình truyến bá Phúc Âm của các nước ở phương Bắc: một thuyết về xuất xứ ngoại giáo.
 |
|
Nguồn ảnh : vhdn.vn
|
Theo cuốn sách “Bắc Du Chân Võ”, Ngọc Hoàng Thượng Đế vào một ngày nọ thấy rằng đã đến lúc để đẩy lùi đường biên giới của xã hội man rợ (không có văn hóa và tôn giáo) ở một số nước ở phương Bắc. Với ý nghĩa đó, ngài bắt đầu bằng việc tái đầu thai một trong những linh hồn của ngài dưới Hạ Giới để mang Chân lý cao quý (Holy Truth) đến với các bộ lạc trong vùng này và đấu tranh chống lại các linh hồn tà ma.
Truyền thuyết trong “Bắc Du Chân Võ” đầy rẫy những chuyện ngụ ngôn và lời ẩn dụ. Những tội lỗi khác nhau đều được nhân cách hóa và đều được thể hiện như những vị thần xấu xa luôn sẵn sàng sử dụng các vũ khí siêu nhiên. Một vài trong số họ có thể bay như thể đang cưỡi máy bay phản lực vậy. Những vị khác lại sở hữu “tam giác kim chuyền” hay “ngọn lửa tam mui” có tác động mạnh không kém gì vũ khí hạt nhân và gợi nhớ lại những tai họa ghi trong Kinh Thánh.
Linh hồn được đầu thai của Ngọc Hoàng Thượng Đế tiếp tục giành chiến thắng trước những kẻ thù ghê gớm và đem lại cho con người một nguyên tắc kỷ luật mới.
Ở rất nhiều khía cạnh, tích này gợi chúng ta nhớ đến việc Chúa Giêsu đến với người dân ở vùng Trung Đông.
Trong hệ thống tôn ti Phật Giáo, Đế Thích hay Đấng Tối Cao, người cai trị toàn thể vũ trụ, đồng ý rằng Thích Ca Mâu Ni có một thức bậc ngang bằng do Tính thiêng liêng mà ngài đã phát triển được trong một vài lần tái đầu thai của mình.
Tích ngoại đạo nói rằng chính Thích Ca Mâu Ni là người đã chế ngự sức mạnh của vị thần sa ngã “Tề Thiên Đại Thánh”, kẻ đã hầu như muốn phế truất ngôi của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Hung thần này được cho là đã giác ngộ bản thân qua việc tham gia vào quá trình truyền bá Phật Giáo trong người dân Trung Hoa.
Điện ngự của các vị thần Phật Giáo
Trở lại với các điện hương mà trong đó là một bộ phận dựa vào tình thế của điện thờ bách thần Phật Giáo, cần phải lưu ý rằng, ở tất cả các đến thờ ở Việt Nam ta đều có thể thấy các vị thần có xuất xứ Đạo Lão và đôi khi các thần linh ngoại đạo. Đây là những vị thần phát sinh từ trí tưởng tượng của nhân dân và không có mối liên hệ gì với những vị thần được những tôn giáo lớn trên thế giới thừa nhận.
Chính vậy mà ta có thể thấy được Diêm Vương (vua của âm phủ), Nam Tào (sao phương nam) và Bắc Đẩu (sao bắc cực), những người phụ trách sổ sách đăng ký của tất cả những hành tinh có sự sống.
|
|
|
Nguồn ảnh: img517.imageshack.us
|
Thánh địa hay Thượng điện
Trong tất cả các đền thờ Phật Giáo đều có một nơi thiêng liêng được gọi là Thượng điện, là nơi mà chỉ những vị thần rất chính thống mới được ngự. Nó thường là gian điện thứ ba và sâu trong cùng của chùa và thường cao hơn so với tất cả phần còn lại.
Các vị thần được ngự ở đây được chia thành bốn nhóm tượng trưng cho quá khứ, hiện tại và vị lai.
Nằm trong ba nhóm đầu là A Di Đà, Thích Ca Mâu Ni và Di Lặc, mỗi vị có hai đệ tử, những người đã sống dưới Hạ giới trong một khoảng thời gian.
Chỉ các Phật mới được ngồi, trong khi các vị Bồ Tát vẫn phải đứng một cách cung kính. Bởi lẽ đó mà ta thường thấy các tượng Phật trong tư thế ngồi, với hai chân gập lại như Phật Di Lặc. Để tận mắt thấy điều này, ta chỉ cần mua một bức tượng phật bằng đồng hay sứ từ một trong những cửa hàng đồ cổ.
Tuy nhiên cũng có ngoại lệ đối với hai vị Bồ Tát: Văn Thù Bồ Tát (Manjucri) và Phổ Hiền Bồ Tát (Samantabhadra) có thể có tư thế ngồi (Văn Thù Bồ Tát ngôi trên lưng một con voi, Phổ Hiền Bồ Tát ngồi trên lưng một con sư tử). Khi ở một mình, các Bồ Tát có thể ngồi xuống.
(còn nữa)
Thi Thi dịch
|
