|
Theo quan điểm của Hứa Tiểu Thanh (giáo sư Học viện công thương quốc tế Trung – Âu), hệ thống thị trường tự do đang trong giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng nhưng đây sẽ không phải là sự cáo chung của nó. Năm 1929, thế giới phương Tây đã phải trải qua cuộc đại suy thoái kinh tế, khủng hoảng còn nghiêm trọng hơn hiện nay rất nhiều nhưng cuộc khủng hoảng đó cũng không hề chấm dứt chế độ thị trường tự do, và lần này cũng vậy. Chính phủ các nước trên thế giới sẽ cải thiện hệ thống giám sát, nhưng sẽ không có ai đứng lên yêu cầu trở lại với thời đại kinh tế do chính phủ quản chế và lại càng không có chuyện quay lại thời đại kinh tế kế hoạch. Điều này đang rõ ràng và chắc chắn hơn bao giờ hết.
Giống như đại khủng hoảng năm 1929, cuộc khủng hoảng này không phải là đơn thuần chỉ do thần dược thị trường “mất linh” mà là sự đan xen quyện chặt của cả yếu tố chính phủ và yếu tố thị trường. Không thể nhận định đơn giản rằng, một khâu nào đó của thị trường trục trặc đồng nghĩa với thị trường không hiệu quả, phải để chính phủ can dự vào. Nếu chính phủ không phạm sai lầm, rất có thể đã tránh được khủng hoảng, hoặc chí ít cũng không đến mức nghiêm trọng như hiện nay. Trong đại khủng hoảng kinh tế năm 1929 và cuộc khủng hoảng tài chính lần này, chúng ta đều có thể thấy sự sai lầm trong chính sách tiền tệ của Mỹ. Friedman đã chỉ ra rằng, khi hệ thống tài chính Mỹ năm 1929 xuất hiện thiếu hụt trong thanh khoản, Cục dự trữ liên bang Mỹ không những không tăng cung ứng cho thanh khoản, ngược lại còn thắt chặt hầu bao ngân hàng dẫn tới sự đổ bể trên quy mô lớn của hệ thống ngân hàng và tài chính. Điều này đã đẩy kinh tế phương Tây vào đại khủng hoảng trong suốt 10 năm ròng.
Kinh tế Trung Quốc sẽ bị tấn công
Từ những số liệu đã được công bố có thể thấy, khủng hoảng tài chính tác động trực tiếp tới Trung Quốc là có hạn. Tổn thất đầu tư của các tổ chức tài chính của Trung Quốc vào các sản phẩm tín dụng thứ cấp không thực sự lớn, các tổ chức tài chính có khả năng tiêu hoá được những khoản tổn thất này. Khủng hoảng tài chính quốc tế không tấn công nghiêm trọng vào hệ thống tài chính của Trung Quốc và cũng sẽ không gây rối loạn hệ thống tài chính nước này.
Nhưng những ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này đối với kinh tế Trung Quốc xét về mặt gián tiếp lại vô cùng rõ rệt, chủ yếu thể hiện ở sự giảm sút của nhu cầu bên ngoài. Bị sóng gió tài chính tấn công, thị trường tài chính quốc tế đóng băng, nguồn vốn khó khăn trong việc tìm đến với các doanh nghiệp, giá bất động sản sụt giảm, ba nền kinh tế lớn nhất thế giới là châu Âu, Mỹ và Nhật Bản hầu như rơi vào suy thoái cùng lúc. Từ các số liệu có thể thấy, kinh tế Nhật Bản đã suy thoái, quý 2, nền kinh tế này suy giảm 3%. Kinh tế Mỹ trong quý 3 cũng là tăng trưởng âm, tốc độ tăng trưởng của kinh tế châu Âu thì giảm tốc rõ rệt. Cuối năm nay và nửa đầu năm 2009, ba nền kinh tế lớn của thế giới có thể sẽ suy thoái trên diện rộng, điều này sẽ gây ảnh hưởng lớn tới kinh tế Trung Quốc bởi mức độ phụ thuộc vào thị trường nước ngoài của Trung Quốc đang ngày càng lớn.
 |
|
Năm 2007, xuất khẩu chiếm tới 37% GDP của Trung Quốc, mức độ đóng góp của thương mại vào GDP đã lên tới 9%, đây là tỷ lệ cao chưa từng có trong lịch sử nước này. Xuất khẩu sẽ chịu ảnh hưởng ngay lập tức của sức mua bên ngoài suy yếu, ví dụ tốc độ tăng trưởng thực tế của xuất khẩu sang Mỹ sau khi loại bỏ yếu tố giá cả đã bắt đầu giảm từ đầu năm 2008, vài tháng gần đây gần như là tăng trưởng bằng 0% và năm sau rất có thể sẽ là tăng trưởng âm. Hiện suốt một dải ven biển phía Đông Trung Quốc từ Quảng Đông, Giang Tô tới Chiết Giang những tỉnh vẫn đi đầu trong tăng trưởng kinh tế Trung Quốc nay đều đang gặp hàng loạt khó khăn với một tỷ lệ lớn các doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng cửa, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao.
Vấn đề còn trầm trọng hơn sức cầu bên ngoài suy yếu là vấn đề ở trong nước, chu kỳ đầu tư trong nước cũng đã rơi vào giai đoạn suy giảm. Từ đầu năm 2008 tới nay, tốc độ tăng trưởng thực tế của đầu tư tài sản cố định giảm sút, năng lực sản xuất ngành chế tạo dư thừa, thị trường bất động sản ảm đạm. Năng lực sản xuất dư thừa dẫn tới sự sụt giảm của giá tư liệu sản xuất, giá kim loại trong vài tháng đã giám đi một nửa, giá thép vài tháng trước còn tăng nay những xưởng thép chính đều đã phải giảm giá. Lượng tồn kho lớn, đơn đặt hàng giảm, tốc độ giảm giá nhanh vượt mọi dự đoán. Lợi nhuận của các công ty niêm yết trong quý 3 cũng xấu đi nhanh chóng, một vài ngành như điện lực, gang thép v..v…, thua lỗ cho cả năm đã là kết quả rõ ràng.
Thay đổi mô hình cần kíp hơn ra chính sách vĩ mô
Vì sao tình hình kinh tế lại xấu đi nhanh chóng? Đó là bởi trong vài năm qua, người Trung Quốc đã quá phụ thuộc vào đầu tư để kéo kinh tế phát triển, đầu tư tài sản cố định chiếm tỷ trọng tới hơn 40% GDP. Đầu tư trong mọi ngành mọi nghề đều đã vượt quá năng lực sản xuẩt, đó cũng là một dạng bong bóng của kinh tế thực, bong bóng này khi đầu tư tăng trưởng cao là một quá trình tự thân, có nghĩa là tăng trưởng cao trong đầu tư tự thân nó tạo ra thị trường cho năng lực sản xuất dư thừa, khiến năng lực sản xuất dư thừa xem ra có vẻ sẽ tìm được đường tiêu thụ. Khi đầu tư có phần giảm sút, những năng lực sản xuất dôi dư này lập tức hiện nguyên hình. Kinh nghiệm quá khứ đã chứng minh, năng lực sản xuất dôi dư khó lòng tránh khỏi những ảnh hưởng đối với chất lượng các tài sản ngân hàng, không sớm thì muộn, nó sẽ trở thành những khoản nợ xấu của ngân hàng.
Cỗ xe tam mã kéo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc là nhu cầu bên ngoài, đầu tư và tiêu dùng, hiện nhu cầu bên ngoài đã nhạt nhoà, đầu tư trong nước cũng đang giảm tốc, còn lại duy nhất tiêu dùng trong nước. Nhưng tình hình tiêu thụ trong nước cũng không lạc quan, đặc biệt là tiêu dùng của người dân. Từ cải cách mở cửa đến nay, tỷ trọng tiêu dùng cư dân trong GDP luôn trong xu thế suy giảm, năm 2007 chỉ còn chiếm 35% GDP. Khó khăn trong việc kích thích tiêu dùng trong nước để tái khởi động tăng trưởng kinh tế là rất lớn. Người Trung Quốc đã xem nhẹ tiêu dùng trong nước từ lâu nay, người dân không chi tiền, không tiêu dùng, sử dụng chính sách gì để kích thích tiêu dùng, thúc đẩy kinh tế tăng trưởng là cả một bài toán nan giải.
(Còn tiếp)
Tường Châu – theo Nhật báo kinh doanh hàng đầu
|
