|
“Chúng tôi chỉ có thể kêu gọi thôi...”
 |
|
Ông Lê Bá Lịch chủ tịch Hiệp Hội TACN - Ảnh: Phan Hùng
|
Hiện giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi (TACN) trên thị trường thế giới đã giảm khá mạnh nhưng giá cám bán trong nước chỉ giảm nhỏ giọt, khiến nhiều người chăn nuôi thất vọng. Thậm chí có ý kiến cho rằng các nhà sản xuất chỉ lo thu vén cho lợi ích của họ, chưa chia sẻ với khó khăn của các khách hàng. Ông nói sao về chuyện này ở cương vị đại diện cho các nhà sản xuất - chủ tịch Hiệp hội thức ăn Chăn nuôi Việt Nam?
Đúng là giá nguyên vật liệu TACN và nhiên liệu đầu vào đã giảm so với thời điểm đỉnh cao là tháng 6, tháng 7 nên ngay từ tháng 9, Hiệp hội đã kêu gọi các thành viên giảm giá bán trên thị trường. Ví dụ một loại giá cám đã hạ từ 11.000 đ/kg xuống hơn 9000 đ/kg rồi 8.500 đ/kg…
Doanh nghiệp cũng muốn giảm giá TACN xuống nữa để bà con nông dân đỡ khó khăn và cũng là một cách để “nuôi dưỡng” thị trường nhưng giảm đến mức nào còn phụ thuộc vào giá thế giới. Như giá khô dầu đậu tương theo báo giá tháng 12 tại thị trường kỳ hạn giao sau giảm từ 550 USD xuống 350 USD, nếu ký hợp đồng mua từ bây giờ thì cũng phải đến lúc đó các nhà sản xuất mới nhận được nguyên liệu ở giá mới này. Chứ giờ các doanh nghiệp sản xuất thức ăn mới ký hợp đồng giá mới thì sao có thể giảm ngay được trên thị trường.
Đó cũng là một lý giải nhưng liệu đây có phải là cái cớ để các doanh nghiệp trì hoãn lâu hơn việc hạ giá cám hoặc có hạ giá nhưng dưới khả năng cho phép?
Không đúng. Khi Hiệp hội yêu cầu là các doanh nghiệp chấp hành ngay.
Nếu có doanh nghiệp không chịu giảm giá thì Hiệp hội sẽ làm thế nào?
Hiệp hội chỉ có thể kêu gọi thôi chứ áp đặt sao được. Nhưng họ sẽ buộc phải giảm theo thôi vì đây là vấn đề cạnh tranh. Thành viên Hiệp hội tuy chỉ có trên 70 doanh nghiệp trên 214 nhưng đều là các doanh nghiệp lớn như CP, Newhope…. có sức chi phối thị trường. Mà những anh to này đã giảm thì các anh bé cũng sẽ phải giảm theo hết.
 |
|
Nguyên liệu TACN thế giới đã giảm mạnh nhưng giá cám trong nước chỉ giảm nhỏ giọt
- Ảnh: Đức Chính
|
Thực tế những “đại gia” này cũng giảm giá rất nhỏ giọt. Ông có nghĩ đến khả năng vì chi phối thị trường nên họ nhìn nhau để cùng trì hoãn không?
Không, việc này đâu có dễ thế. Quy luật thị trường là cạnh tranh, họ phải cạnh tranh với nhau để bán hàng chứ.
Ông dự đoán giá cám trên thị trường cuối năm sẽ giảm đến mức nào?
Căn cứ vào giá bán nguyên liệu trên thị trường quốc tế thì có thể sẽ giảm tói 45% giá thành TACN so với lúc cao điểm hồi tháng 6.
“Ngành TACN nó qúa nhỏ bé…”
TACN là câu chuyện nóng bỏng-nguyên nhân trực tiếp khiến nhiều nông dân không muốn tiếp tục làm nghề. Ông có thể giải thích vì sao giá TACN lại đắt như vậy và ai được lợi từ đây?
Không ai được lợi cả. Giá đắt do các doanh nghiệp phải nhập khẩu nguyên liệu chiếm đến 45-50% giá trị TACN nên bị phụ thuộc vào nước ngoài. Chúng ta phải nhập trên 2 triệu tấn khô dầu đỗ tương từ Achentina, Hoa Kỳ, Ấn Độ, nửa triệu tấn ngô Hoa Kỳ, Achentina, Brazil…Ngay cả các nguyên liệu bổ sung khác như Đicanxi phốt phát (DPP), … lyzine cũng phải nhập hết. Lệ thuộc nhập khẩu không chỉ khiến ta rơi vào thế bị động về giá mà còn bị động luôn về nguồn ngoại tệ, càng khiến đấy giá TACN lên
Ở một nước nông nghiệp như Việt Nam mà lệ thuộc vào đỗ tương, ngô… ông có nhận thấy đấy là nghịch lý?
Chủ yếu là do đất đai cho vùng trồng nguyên liệu TACN có hạn, không được quy hoạch gì cả. Muốn nói gì thì nói chỉ có gần 300.000 ha trồng đậu tương, năng suất 1,2-1,4 tấn, phục vụ nhu cầu người ăn còn chưa đủ (sữa đậu nành, đậu phụ…). Ngô cũng vậy, chỉ có 1,1 tr ha, năng suất lại quá thấp, có 36-37 tạ, trên dưới 4 tr tấn, kém năng suất ngô Mỹ đến 2.5 lần.
Vậy nên Nhà nước cần có chính sách ưu đãi để kêu gọi nước ngoài đầu tư vào sản xuất vùng nguyên liệu hơn nữa, chứ như bây giờ hình như ngành TACN nó quá nhỏ bé nên không được chú ý, trong khi chăn nuôi nó là cái nghề của 13 triệu hộ nông dân tức là khoảng 60 triệu dân. Là một cái nghề rất quan trọng mà người ta cố tình không thấy.
Vậy theo ông hậu quả khó khăn của ngành chăn nuôi hôm nay là do thiếu sự quan tâm, chú trọng từ cấp vĩ mô?
Tôi không rõ nhưng chắc chăn nuôi chưa phải hạng mục ưu tiên đầu tư vì giờ người ta chỉ chú ý đến sắt thép, rồi các ngành nào xuất khẩu được kể cả trong nông nghiệp cũng ưu tiên trồng những cây gì xuất khẩu được. Ngay cả sắn – một thành phần của TACN ta tự túc được thì lại cho xuất khẩu hết với thuế suất bằng 0%. Rồi thì bột cá (một thành phần TACN), ta có hàng nghìn km bờ biển mà lại phải đi nhập hàng trăm tấn bột cá từ Peru. Thật quá vô lý!
Các phụ phẩm bổ sung khác cho TACN đa số phải nhập khẩu hết cả. Trước chỉ có mỗi Vedan sản xuất mỳ chính thì có kèm thêm Lyzine nhưng cũng để xuất khẩu là chính.
 |
|
Người chăn nuôi mong chờ giá cám hạ - Ảnh: Đức Chính
|
Để ngành TACN bớt lệ thuộc, theo ông cần tháo gỡ từ đâu?
Về lâu dài, Nhà nước cần chủ động quy hoạch vùng nguyền liệu cho TACN và có sự điều hành chính sách linh họat. Ví dụ là ngô, ta có thể tự túc nếu có sản lượng cao hơn. Nhưng diện tích mấy năm nay không tăng, năng suất thì kém Mỹ đến 2,5 lần… Vậy thì phải có tính trồng ngô chuyển gien để đẩy năng suất lên. Các nước khác như nước châu Mỹ, Trung Quốc…họ làm cả rồi nên tôi ủng hộ trồng ngô chuyển gien chuyên phục vụ chăn nuôi. ‘
Còn về đỗ tương, thực tế, Việt Nam không có thế mạnh về sản xuất do điều kiện khí hậu, đất đai nên 5-7 năm nữa cũng chưa tự túc được. Để tránh căng nguồn cung khô dầu đỗ tương và các phụ phẩm Nhà nước cần hạ thuế trong khi thuế nhập khẩu xuống thấp hoặc 0%. Ngược lại phải tăng tăng thuế xuất khẩu một số như sắn để bảo vệ nguồn nguyên liệu trong nước. Chứ giờ đầu vào của TACN cứ nhập vào thì chịu thuế mà xuất ra bằng 0% bảo sao giá TACN không đắt.
Nhà nước cũng nên dùng đến các hàng rào bảo hộ theo quy định của WTO, không chỉ dâng thuế nhập thịt về mức cam kết mà còn phải dâng hàng rào kỹ thuật như kiểm nghiệm vi sinh vật, vệ sinh an toàn thực phẩm, y tế…
Tuy nhiên, ở góc độ Hiệp hội, trước mắt và cấp thiết nhất theo tôi là làm sao hạ lãi suất Ngân hàng xuống, chứ cứ 18-19%/năm thì kinh doanh nào lại nổi. Mà tăng giá TACN lên theo thì không cạnh tranh được với các doanh nghiệp trường vốn, chủ động được vốn (đa số là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) nên đã có 35 trong số 214 doanh nghiệp buộc phải ngừng hoạt động, chiếm 16,3% lực lượng sản xuất.
Nông dân phải làm “khách hàng thông thái”
Chất lượng của TACN cũng là một vấn đề. Có những chất bị cấm nhưng vẫn được lưu hành hoặc hàm lượng, chất lượng thức ăn không đúng như quảng cáo…
Cách đây 1 năm chúng tôi đã kêu gọi các doanh nghiệp thành viên không được phép dùng các chất mà Bộ Nông nghiệp có ghi cấm. Thành viên Hiệp hội đều là những nhà sản xuất uy tín nên họ chấp hành tốt còn doanh nghiệp ngoài Hiệp hội thuộc trách nhiệm, chức năng của Bộ Nông nghiệp quản lý.
Tôi nghĩ người nông dân nên học cách đọc nhãn và tỷ lệ các chất trên bao bì, hàm lượng bao nhiêu, thế nào... và phải chủ động chọn những thương hiệu TACN uy tín.
Theo ông trong hoàn cảnh hiện nay để giảm giá thành, người chăn nuôi nên chọn cách dùng TACN thế nào cho hiệu quả?
Người chăn nuôi hộ gia đình hoặc số lượng ít nên mua thức ăn đậm đặc về trộn với ngô, sắn từ 1kg thành 2-3 kg tinh bột để giảm giá nhưng quy mô trang trại nên chọn thức ăn tổng hợp thì đỡ mất tốn công sức hơn.
Lâu dài, tốt nhất là làm sao khép kín từ khâu sản xuất thức ăn đến chăn nuôi. Tôi khuyến khích mô hình từ nhà máy đến trang trại, không phải mất 10% chi phí qua khâu đại lý nữa. Nhưng để làm được vậy chăn nuôi cần theo quy mô lớn, số lượng nhiều, ký hợp đồng ổn định sẽ giảm được nhiều chi phí vận chuyển, bai bì nhãn mác…Hiện quy mô phân tán, hộ tiêu dùng nhỏ lẻ làm giá TACN cũng đội lên nhiều.
Xin cảm ơn ông!
Phan Hùng thực hiện
|
