Nếu mượn chuyện đánh phương Nam để nói chuyện ngày nay, phê Gia Cát Lượng sai lầm thì có thể chấp nhận được, còn nếu để xem lại nhận vật lịch sử này thì chưa chắc đúng, bởi ông ta đâu có tham vọng chiếm phương Nam mà chỉ cốt vỗ yên xứ ấy để rảnh tay Bắc phạt, bằng chứng là bẩy lần bắt bẩy lần tha Mạch Hoạch đó thôi! Còn cho rằng "Lượng đẩy Quan vào chỗ chết" là hoàn toàn phi lý, bởi lẽ khi được tin Tào Chân rục rịch đánh Kinh Châu, ông chỉ bảo Lưu sai Quan "ra đánh trước cho chúng khiếp đảm mà tan vỡ" thôi, chứ đâu có nghĩ sau khi thắng lớn, Quan lại rút hết quân Kinh Châu ra hòng chiếm Phàn Thành? Điều đáng tiếc ở đây là Lượng đã không tìm được một mưu sĩ nào khả dĩ là bạn màn trướng của Quan, để theo sát mọi diễn biến tại Kinh Châu mà can gián. Có Vương Phủ đấy nhưng ông ta chỉ là người dưới trướng và tham mưu vào lúc Quan đã quyết rồi. Quan tuy kiêu dũng nhưng là người trọng nghĩa, biết phục thiện, nếu có một người như Mãn Sũng của Tào Nhân ở cạnh ông thì đâu đến nỗi... Còn nói Lượng muốn tranh đoạt quyền chức với Quan thì thật là vớ vẩn. Thời bình không nói làm gì, đây đang thời loạn, nghiệp lớn chưa thành, chẳng có ông thủ tướng nào lại âm mưu giết một đại tướng để tranh giành ngôi vị. Xưa nay những người nói ngược thường dễ nổi tiếng. Ông Đào nói ngược nên được giải cũng phải thôi. Nhưng giải là giải , còn chân lý là chuyện khác, ông Đào ạ!

Gia cát lượng là một hậu duệ của phái Thanh Lưu bao gồm những nho sĩ yêu nhà Hán.Nên việc ông ta chọn Lưu Bị là một điều dễ hiểu.Việc quan vũ thất thủ kinh châu là một vấn đề cần phải có thời gian để nghiên cứu.Tôi cho rằng việc đánh Mạnh hoạch xét về phương diện chính trị và quân sự là một điều đúng đắn.Có chăng tác giả chỉ tô vẽ thêm ở khía cạnh,gia cát lượng bảy lần bắt và bảy lần tha.Gia cát lượng cũng là một con người nên không thể tránh được sai lầm.Ở việt nam co phạm ngũ lão rât mến mộ gia cát lượng.Ngày nay ở Việt Nam và Trung Quốc có rât nhiều người mến mộ gia cát lượng.Tác phẩm "tam quốc diễn nghĩa 'vẫn còn nguyên giá trị.Ngày nay nó đã được chuyển hoá thành phim ảnh.

Những suy diễn chủ quan về Gia Cát Lượng(Nhân đọc bài Một nhà văn Việt chê Gia Cát Lượng ngay tại Trung Quốc)Gần đây, có một số tác giả viết bài xem xét lại con người và sự nghiệp của Gia Cát Lượng, nhà quân sự, chính trị nổi tiếng của Trung Quốc thời Tam quốc (184-280). Trái với lời tôn vinh xưa nay, nhiều tác giả đã chê Gia Cát Lượng từ tư cách đến tài năng chính trị, quân sự của ông. Trong các tác giả này có anh Phạm Viết Đào, người viết bài Những sai lầm chiến lược của “vạn đại quân sư” Gia Cát Lượng.Tôi được biết bài “Những sai lầm…” nhân đọc quyển sách Mặt trái của cơ chế thị trường, NXB Văn Hoá ấn hành, do chính tác giả trao tặng. Tôi có trao đổi với anh Đào rằng ý kiến của anh về Gia Cát Lượng không hề mới, ít ra thì tôi đã từng đọc ý kiến này trong một quyển sách do Vũ Tài Lục, một tác giả trong Nam viết trước năm 1975. Sau này, tôi gặp anh Hồ, biên tập viên báo Lao động Xã hội, tôi đề xuất viết một bài “phản bác” toàn bộ lập luận của anh Đào trong bào báo nói trên. Bài báo này được chấp nhận và đã đăng trên số chuyên đề Lao động Xã hội ra hàng tháng với tiêu đề “Gia cát Lượng, người anh hùng không gặp thời”.(Cần nói thêm: nếu viết đồng tình thì là lặp lại, là cũ, không đăng được, nhưng nếu phản đối thì là “mới lạ”, có thể đăng). Tôi không có ý nói chuyện đúng hay sai, vì trong thảo luận thì ý kiến nào cũng có lý, cần được tôn trọng như nhau. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến của các tác giả mới, trong đó có anh Đào, theo tôi thì chỉ là suy diễn chủ quan tuỳ tiện, có phần cẩu thả, dùng trong lúc “trà dư tửu hậu” thì được, còn xem là nghiên cứu nghiêm chỉnh thì rất không nên; vì dễ làm bạn đọc trẻ thời nay ngộ nhận, nhầm lẫn giữa tiểu thuyết văn học và sự thật lịch sử.Trở lại với bài “Những sai lầm chiến lược…”, phần trọng tâm anh Đào phê bình Gia cát Lượng đã sai lầm khi để Quan Vũ một mình tiến công quân Ngụy và cũng không cử ai ra tạm thay Quan Vũ giữ Kinh châu, trong khi ở Thành đô còn hàng chục tướng giỏi khác. Lập luận này thể hiện anh Đào không đọc kỹ Tam quốc diễn nghĩa. Nếu nói về việc điều Quan Vũ tiến đánh Phàn thành thì cần nhớ rằng Gia cát Lượng không ra lệnh tiêu diệt tập đoàn Tào Tháo mà chỉ đánh tan địch ở Phàn thành, với ý đồ phá vỡ mối liên kết Tôn –Tào manh nha hình thành. Việc Quan Vũ “say” chiến thắng, muốn nhân dịp này quét sạch Tào-Ngụy, thu non sông về một mối là lỗi của Quan Vũ. Nếu tỉnh táo hơn, nhận thức được thời cơ diệt Ngụy chưa đến, vì chưa có quân phối hợp vu hồi từ Hán Trung (theo kế sách Gia cát Lượng nêu với Lưu Bị ở Long Trung, để diệt Ngụy cần tiến công 2 đường, một qua Tần Xuyên, một qua Kinh châu đến Uyển Lạc) thì Quan Vũ nên phá tan các cơ sở hậu cần của quân Ngụy rồi nhanh chóng rút về xây dựng phòng tuyến cố thủ. Làm như vậy vừa phá vỡ ý đồ quân Ngụy liên kết với Ngô, vừa đập tan cơ sở tiến công của quân Ngụy, lại chặn đứng mưu đồ đánh lén của quân Ngô vì Quan Vũ vẫn có mặt ở Kinh châu. Anh Phạm Viết Đào nhận xét một mình Quan Vũ không thể thắng được đất Ngụy dày đặc nhân tài cũng chưa thuyết phục. Nếu Tào Tháo phạm sai lầm chiến lược, bỏ Hứa đô chạy lên phía Bắc thì rất có thể Quan Vũ thu phục được đất Ngụy, chí ít là từ phía nam sông Hoàng Hà trở xuống.  Nhưng Tào Tháo đã không phạm sai lầm cho dời đô, nước lũ ở Phàn thành cũng đến lúc rút, thời cơ chiến lược đã qua mà Quan Vũ vẫn “cố đấm ăn xôi” nên thất bại nặng nề. Vấn đề lớn thứ hai là vì sao Lưu Bị không cử ai ra thay Quan Vũ? Theo tôi khó có thể cử người nào thay thế Quan Vũ, đơn giản là vì lúc ấy Quan Vũ là người xứng đáng nhất đảm nhận trọng trách giữ Kinh châu. Khi mới gặp Lưu Bị, Gia Cát Lượng nói rằng Kinh châu phải có chủ giỏi mới giữ được. Vì Kinh châu là đất trống trải, dễ tập trung binh lực lớn, dễ dùng kỵ binh, lại là nơi tranh giành của nhiều thế lực chính trị nên cần người đứng đầu giỏi ngoại giao, trung thành với Thục Hán. Chỉ một mình Quan Vũ có được những yếu tố này. Quan Vũ là tướng giỏi, thạo dùng kỵ binh (dân gian thần hoá qua hình ảnh con ngựa xích thố), rất trung thành với Lưu Bị. Ngoài Quan Vũ còn các ứng cử viên khác, xem ra đều kém Quan Vũ. Trương Phi nóng nảy, đã từng để mất Từ châu nên không đủ tin cậy. Triệu Vân trung thành, chỉ huy quân sự giỏi, dũng cảm nhưng ngoại giao kém. Việc Triệu Vân không biết từ chối khéo léo Triệu Phạm, làm Triệu Phạm mất mặt khi muốn gả chị dâu mình cho Triệu Vân là một minh chứng (Quan Vũ cũng kém ngoại giao khi từ chối Tôn Quyền về chuyện thông gia, nhưng lúc này chuyện đó chưa xảy ra). Hoàng Trung, Ngụy Diên mới về với Lưu Bị, chưa đủ tin cậy giao giữ Kinh châu. Chúng ta nhớ đến 2 tướng nữa của Lưu Bi: Từ Thứ và Bàng Thống. Từ Thứ là tướng giỏi, đã lập công xuất sắc trong chiến trận. Nhược điểm của Từ Thứ là quá thật thà, không đề phòng chuyện đánh lén. Lúc ở Xích Bích Từ Thứ rất muốn đào thoát mà không nghĩ ra mưu kế gì. Phải đến khi Bàng Thống bày mưu tung tin Mã Đằng, Hàn Toại đánh lén sau lưng thì Từ Thứ mới tìm ra lối thoát. Điều đó cho ta biết ngay Từ Thứ cũng chưa chắc đã giữ nổi Kinh châu. Tướng giữ Kinh châu phải có cái tài ngang với Bàng Thống trở lên, vừa biết bài binh bố trận, vừa biết ngoại giao và rất cảnh giác với đòn đánh lén. Lúc này Từ Thứ đã ở bên Tào, Bàng Thống chết trận, Gia Cát Lượng chỉ còn cách chọn Quan Vũ giữ Kinh châu, dù biết rằng giao cho Quan Vũ cũng chưa yên tâm. Nếu hiểu được những khó khăn trong việc chọn người giữ Kinh châu thì chúng ta sẽ không có những suy diễn đầy tính chủ quan, và lịch sử khi ấy mới thực sự là những bài học có ích.

Nhìn nhận ,đánh giá lại lịch sử la` 1 điều cần thiết.Nhất la` trong trường hợp của Khổng Minh, ngươi` đã đuợc La tiên sinh ưu ái quá nhiều trong Tam Quốc diễn nghĩa.Những câu hỏi đặt ra như :Khổng Minh kẻ tiểu nhân?hay Khổng Minh giết Quan Vũ?... la`những vấn đề rất hay cần nghiên cức kĩ bởi các tài liệu lịch sử có tính chuẩn xác cao.Người ko vì mình,trời tru đất diệt,tôi tin rằng Khổng Minh cũng ko nằm ngoài quy luật đó