Cập nhật cuối: 7/6/2010 15:12:15    
 
- Bí mật rung động “huyệt đạo trai tân” giải oan tội hiếp dâm   - Đì tìm gốc gác một loài cây   - Trường ca Trường Sơn - Ngọn lửa và tiếng hát   - Mai Văn Phấn & công nghệ cách tân thơ   - Người đàn bà chỉ tưới hoa đêm   - Người đàn bà trong Mùa hoa cải bên sông   - Nhà văn đầu tiên và mãi mãi của tôi   - Các chuyên gia của Bộ Y tế đã làm việc kiểu gì?  
Trường ca Trường Sơn - Ngọn lửa và tiếng hát
(11:37, 12/10/2009)

 


 

 

Một trong những con đường đưa nhân dân ta đến Đại thắng Mùa Xuân: quét sạch bóng xâm lược, giành trọn vẹn đất nước thống nhất là con đường huyền thoại Trường sơn

 

Trong trường kỳ lịch sử bốn ngàn năm không có nơi nào thể hiện ý chí sắt đá giải phóng dân tộc và chồng chất máu xương để mở lối đi đến độc lập, tự do như con đường Trường Sơn hùng vĩ.

 

Hai tiếng “Trường Sơn” sẽ vang vọng mãi trong tâm khảm các thế hệ mai sau và sừng sững một tượng đài ý chí dân tộc, sánh ngang với những Bạch Đằng, Điện Biên.. năm xưa.

 

Khao khát tái hiện chiến tích lẫy lừng ấy, biết bao văn nghệ sĩ đã đem hết tâm lực trút vào những trang viết về đề tài Trường Sơn. Lẽ dĩ nhiên, mỗi người ở một góc nhìn riêng cũng chỉ mới phác họa được một khía cạnh nhỏ của Trường Sơn rộng lớn.

 

Đến lượt mình, nhà thơ quân đội Nguyễn Anh Nông cũng muốn thử sức dựng lại bức tranh lớn Trường Sơn bằng tầm nhìn và cảm xúc của riêng mình.

 

Với vốn sống trực tiếp từ những  năm tháng với những rung động từ chính trái tim mình, nhà thơ mặc áo lính này đã góp một bản giao hưởng nhiều cung bậc, nhiều màu sắc với hy vọng chân thành là ghi lại những cảm xúc trước Trường Sơn hùng vĩ.

 

Chúng ta đều biết thể loại Trường ca đòi hỏi một vốn sống phong phú, một kết cấu chặt chẽ, một cảm xúc đa dạng, với dung lượng lớn của không gian và tâm trạng, thể loại này đòi hỏi khắt khe đối với người viết trước yêu cầu: Phong phú mà không dàn trải, bề thế mà không vụn vặt. Nó không phải là một gốc cây đơn lẻ mà là cả một khu rừng với nhiều loại cây, nó cũng là một giàn bầu, một dây mướp dài, qua mỗi nhánh lá lại xòe nở một bông hoa, điểm tô cho màu xanh của chỏm lá.

 

Đặc điểm ấy làm cho Trường ca có thể cuốn hút người đọc, bồi đắp liên tiếp cho độc giả những cảm xúc mới vừa đa dạng vừa mới mẻ, để có thể đi suốt chiều dài của trường ca.

 

Đối chiếu mới những tiêu chí ấy, “Trường ca Trường Sơn” của Nguyễn Anh Nông đã phần nào đáp ứng được đòi hỏi của bạn đọc hôm nay.

 

Về cấu trúc, ta gặp ở đây hai mươi đoản khúc và một vĩ thanh . Với những bè cao, bè trầm, với những nhân vật đại diện cho nhiều thế hệ, với những chứng tích lịch sử như cây cầu tạm, căn hầm dã chiến, với cả những cánh bướm tượng trưng cho những liệt sĩ- trinh nữ…tất cả góp phần tạo nên sự hoành tráng, bề bộn, quyết liệt..cuả hiện thực Trường Sơn.

 

Với vố văn học dân gian, tác giả cũng sử dụng khá nhuần nhuyễn và có biến hóa các chất liệu ngôn ngữ đa dân tộc, từ đồng Bằng bắc bộ đến rừng núi Tây Nguyên.

 

Trong rất nhiều hình ảnh của Trường ca này, tôi cứ thấy ẩn hiện bóng dáng những cô gái Trường Sơn, những hồn trinh nữ đã hóa thành cánh bướm chập chờn ảo ảnh, gợi nhớ thương cho bao người lính từng đi qua những cánh rừng xác xơ vì chất độc và đạn bom

 

Trường Sơn đằng đặc niềm khắc khoải

Ngày tháng găm đầy những vết thương

 

Và cả áng mây cũng:

“…Đã cùng ta bạn tri kỷ

Nguyện mãi song hành bước thủy chung

…Mây trắng ngàn năm cứ phập phồng…”

 

Nguyễn Anh Nông cũng đã khoắc họa khá rõ nét chân dung các thế hệ   Xẻ dọc Trường Sơn  nối tiếp nhau vào trận:

“Ngọn đèn soi dấu chân mở lối

Gặp bước chân người xưa đi mở đất..”

 

Và:

“Hôm nay

Con vượt Trường Sơn

Cha không còn trên mặt đất

Bước chân con lần theo bóng cha….”

 

Cái khốc liệt của chiến tranh cùng với niềm quyết tâm của người Trường Sơn đã được tác giả tô đậm bằng những hình tượng khá sinh động, đủ sức khơi gợi cảm xúc cho người đọc, lôi cuốn người đọc hòa vào bản trường ca của Nguyễn Anh Nông.

 

Những nụ hoa vàng rải rác chốc chốc lại bừng nở dọc theo chiều dài của Trường ca, bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ cho độc giả. Và đây là một bông hoa của Tây Nguyên duyên dáng:

“Rượu cần nghiêng ché nghiêng chum.

Mái nhà rông ngân tiếng hát..

Cồng chiêng rạo rực

 núi non nhón gót

rừng xanh kiễng chân..”

 

Dĩ nhiên có những đọan, những chương có thể cô đọng hơn nữa, dắt dẫn tự nhiên hơn nữa…để trường ca Trường Sơn này xứng đáng là một đóng góp mới, phát hiện mới vào kho tàng văn học đương đại khi muốn tái hiện một phần lịch sử chưa xa của dân tộc ta.

 

Với Trường ca này, Nguyễn Anh Nông đã góp một khúc ca có âm điệu, phong cách riêng của mình vào bản đại hợp xướng Trường Sơn hùng tráng.


 Nguyễn Bao. 23/6/2009

 

 

 
 

 
Trích một số bài thơ trong "Trường ca Trường Sơn".

 
I

Trường Sơn

Ai lại về đây

Lặng nhìn hôm nay

Hỏi mây

Hỏi gió

Hỏi cây

Hỏi rừng

Hỏi suối sâu đèo cao

Con đường dang dở hôm nao

Em ơi, gồng gánh biết bao vui buồn

Bài ca mưa nắng xanh tuôn

Máu xương đồng đội mạch nguồn núi sông.

 

Nước chảy đá mòn ơi

Bàn chân ta đạp dấu chân voi

Tiếng ong bay lấp lánh xanh non màu lá

Rì rầm mạch đất

Mơn man mái tóc làn da

Gió hát gió ca

Khúc ca day dứt

Bài ca làm người.

 

Khành khạch đười ươi

Lá vàng xanh che số phận

Vạch lá, vén mây thấy bao điều lạ

Niềm vui nào bổ chửng giữa trời xanh

Đẫm nỗi buồn ngẩng cao đầu đứng dậy

Những bước đi thập thững trong sương

Đại ngàn núi bủa

Thông thống gió trời

Vạm vỡ ngực trần Đam San

Dịu dàng ánh mắt Hơ Nhí

Mái nhà rông ngân nga tiếng chiêng

Uốn lượn dốc đồi mái núi

Thác chảy rì rào, ưu tư

Đôi trai gái tuổi trăng tròn tình tự

Rượu cần vít cong niềm vui

Lời khan ủ men thấp thỏm

Lửa bập bùng tối sáng

Bập bùng tâm tư

Sông - suối - núi - khe ơi!

 

 

II   

Vạch lau lách rừng hoang

Đo chiều dài sông suối

Ngóng tin nhà qua lá thư xanh

Toạ độ nào bom đạn chất chồng ngỗn ngang đất đá

Giờ xanh cây lá

Tiếng bom tiếng mìn găm thân cây thân

                                              người nhức nhối ngày trở gió

Tiếng suối thét gào hay tiếng anh em vùi trong cỏ

Máu xương hoà đất đai xứ sở

Linh thiêng hồn Trường Sơn nắng gió sương sa

Tiếng trâu đi hoang hoải rừng già

Tiếng mõ lắc nghiêng chiều ai tìm lại

Trái tim thao thức tháng năm xa

Mẹ vẫn ngóng bầy con ra trận

Có người con gái đêm đêm mơ bóng trăng rằm

                                 bên chàng trai vạm vỡ

Họ nói gì trước lúc chia tay?

Sớm nay

Con đường đã mở

Con đường chồng lên con đường

Như ta chồng lên nhau

những ước mong khát vọng

Niềm vui nhân niềm vui

Nhớ ngày sương tháng gió

 

Nhớ đêm đêm ánh lửa bập bùng kỷ niệm chồng kỷ niệm

Đạn bom thù day dứt nỗi đau xưa.

Hun hút gió mưa

Nhập nhoè ký ức

Nỗi đau ngờ vực

Nỗi buồn năm tháng đi biền biệt

Cánh dơi hoang nhập nhoạng rừng khuya

Hồn ai gió lùa?

Vía ai thất tán?

Thịt xương vùi trong đất đá cỏ cây

Xin hãy về đây, Trường Sơn đại lộ

Cho bõ tháng ngày thương nhớ

Đồng đội ơi, đồng đội trở về đây

Mái tóc bạc nhớ thuở trai bỡ ngỡ

Ngắm thoả thuê ánh mắt nụ cười

Tung tăng đàn em quàng khăn đỏ

Trang vở mới thơm tho

Bên cô giáo trẻ

Người con gái Tây Nguyên

Viết lên bảng đen

Những điều mới mẻ

Như viết vào quyển sách đời cô

ngọn đuốc sáng soi vào thâm u rừng già núi thiêng

Dưới chân cô giáo trẻ

Con đường tít tắp

Vắt qua niềm kiêu hãnh

Những ban mai ríu rít tiếng chim chuyền.

 

 

III

1

Suối sông ngày nào

Hun hút màn đêm

Chập chờn pháo sáng bom toạ độ

ánh mắt căng nhức chọc vào đêm đen

Tìm đường tránh bom nổ chậm

Mạch ngầm xe đi

Suối nguồn tuôn chảy

Bên núi, bên vực

Chông chênh xe chạy

Chòng chành ánh mắt âu lo

Bắp chân trần trắng nõn

                  người con gái mười tám tuổi đi xuyên đêm

Anh lái xe tuổi hai mươi mải nhìn bắp chân trắng nõn

ngỡ ánh đèn căn bánh xe lăn trong rạo rực

Sống chết trong gang tấc

Bom đạn rơi đâu có hẹn người nào.

Máy bay gầm rú trên đầu

Dàn lửa quét nghiêng trời như rửa hận

Dáng hiên ngang em đứng đếm bom thù

Từng chớp rạch mịt mù lửa khói

Em thét gào đau đớn xé tim gan

Trong tiếng nổ rực trời hoa và máu

Em hoá thành ánh chớp loé không gian

Anh trở lại, gom nỗi buồn vương vãi

Đắp mộ em bông huệ trắng mơn man

Thắp ngọn nến niềm tin em gửi lại

Nỗi buồn anh thăm thẳm đại ngàn.

 

2

Người lính cũ bên những người lính mới

Họ mộc mạc, đơn sơ, thuần khiết

Họ cười nói như là không mệt nhọc

Như là không khắc khoải nỗi chờ mong

Nghiêng gầu máy

múc

ánh trăng cổ thụ

Đắp

đầm

lăn...

đập chắn,

ngăn sông 

Hút nước

nhả

ngược dòng

mương máng mới

Lúa ngô trổ bắp, đơm bông

Cà phê mướt xanh lúc lĩu hoa trái mọng

Những chàng trai cô gái tuổi mười tám đôi mươi

Gánh trên vai bao điều bình dị

Cõng trên lưng nặng nhọc tháng năm đi

Dòng sông hát lời của mây của gió

Những tâm tư gan ruột, giãi bày

Sông chảy, mưa rơi và gió thổi

Gương mặt người sạm nắng, suy tư

Nhớ người xa, người xa có nhớ?

Tuốc bin xoay dòng điện sáng tưng bừng

Em ở quê nhà nghe sóng nhạc

Hơi thở anh thoảng mát hương rừng

Gửi gió mây về quê xa ấy

Nhớ thương người một nắng hai sương

Nhớ thương ánh mắt chờ đợi nhỉ

Bồ kết thơm lừng xanh tóc em

Thì anh vẫn nhớ mau về lại

Nhấn nút... alô... bõ khát thèm.

 
 

IV
Chứng nhân lầm lũi

Người không nhiều lời

Người nghe được lời của gió và nắng

Hát mê tơi, câu hát dịu dàng

Chỉ những ai nằm đây nghe được

Thế là đủ cho các anh: người chiến sĩ vô danh

và hữu danh

không buồn tủi

Người điểm mặt anh em, đồng đội

Những tấm lòng thanh khiết, trở lại đây

Những tâm tình day dứt, lướt trên mây

Lặng lặng phút chia tay

Những áng mây không tên không tuổi

Những gương mặt quen thân và những gương mặt mới

Họ nói cười quá đỗi yêu thương

ánh mắt họ vời vợi niềm vui và nỗi buồn

Phía sau họ là hàng ngàn câu chuyện, quyển sách, bản nhạc, bức tranh...

 

Trước mắt họ là hàng lô công việc cho người sống

và người nằm xuống

Trên vai họ mang bao trọng trách và những điều bình dị

Những trọng trách có tên và không tên

Như ngày nào các anh từng xông pha chiến trận

Nhưng trong các anh có kẻ sợ hãi mà đão ngũ

Sau trận chiến, họ sống sót trở về, những anh hùng

 và những kẻ hèn nhát

Tất cả về đây

Cây đại, chứng nhân mới

bao dung

lầm lũi

Bỗng gặp chàng thi sĩ

Cây đại thành tuổi tên xanh mởn

Hát nghêu ngao bài hát không lời

Chỉ những ai nằm xuống thì hiểu được

Cây đại, chứng nhân ngẫm ngợi gì?

Cây đại bất tử

Cùng tuổi tên các anh

Người lính.

 

V

Những con đường mới mở

Những cây cầu bắc hai đầu thương nhớ

Những ngôi nhà rạo rực bóng cây xanh

Những chuyến xe cuống quýt lao nhanh

Bụi và khói hay sương mờ ấy nhỉ?

Bao ánh mắt nhìn theo bụi tung mà thầm nghĩ

Các anh ơi, các anh có vui không?

Các anh có vui không kìa sau làn xe chạy

Niềm vui lon ton, chập chững đàn em

Trang sách mở ê a, vang vọng

Tiếng ve ngân co kéo nắng hè

Gió mùa thu chim cu gù ngọt lịm

Mía bên đồi hong gióng tím loang xa

Chum ché đựng buồn vui

nghiêng lời chúc

Mắt trao nhau

môi ửng

má hồng

 

Mẹ gắp lửa thổi bừng bếp củi

Khói lam chiều vắt vẻo áng mây thơm

Trong bếp lửa ngời ngời than ửng nóng

Mùi nếp thơm, sắn luộc bở

ơi trời

Hoa chuối đỏ bên đồi

như hò hẹn

Cánh ong bay thoang thoảng mật hương đưa

Giọt giọt mồ hôi đổ xuống tháng năm

nhọc nhằn, khắc khoải

Những con số biết nói

Tâm tư

người đi

người ở

biếc xanh trời.

 
 

 

 Gửi tin qua Email  |  Bản in

Gửi phản hồi
Người gửi:
Nơi công tác:
E-Mail:  
Tiêu đề:
Nội dung:
Tệp đính kèm:
Mã an toàn:
Nhập mã an toàn
 

Các tin khác
Những khoảnh khắc của rượu vang (08/10)
Mai Văn Phấn & công nghệ cách tân thơ (06/10)
Người đàn bà chỉ tưới hoa đêm (28/09)
Học thôi miên rắn độc: Thú vui kinh hoàng của những kẻ khùng điên (28/09)
Kỹ thuật “làm tiền” từ các siêu quý bà của hai kẻ lừa đảo (28/09)
Mai Văn Phấn, ngòi bút phiêu lưu giữa những biến cố của tâm hồn (13/09)
Lê Vân - buồm lớn sau giông lớn (29/06)
Những cuốn sách hay (29/06)
Phạm Cung ung dung chạm đá vẽ tranh (01/06)
Nhà văn đầu tiên và mãi mãi của tôi (01/06)
Lê Vân - buồm lớn sau giông lớn
Học thôi miên rắn độc: Thú vui kinh hoàng của những kẻ khùng điên
Nhà văn đầu tiên và mãi mãi của tôi
Tại sao Ngô Phương Lan không trả lời ba câu hỏi này?
Đì tìm gốc gác một loài cây
Tào Tháo - gian hùng đáng yêu? (Phần I)
Hãy phong danh hiệu Diva cho Phương Thanh và Mỹ Tâm!
Tào Tháo – “Gian hùng chi mê”
Những cuốn sách hay
Tào Tháo - gian hùng đáng yêu? (Phần II)
Mẹ hoa chơi trứng
Phạm Cung ung dung chạm đá vẽ tranh

© VieTimes – Chuyên mục của Báo điện tử VietNamNet - Tổng biên tập: Nguyễn Anh Tuấn
® Ghi rõ nguồn “vietimes.vietnamnet.vn” khi trích dẫn lại từ website này.
Tòa soạn: 141 Bà Triệu, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Điện thoại: 04 37722729 * Fax: (04)37722734 * E-mail: vto@vietnamnet.vn