Phần I: Ấn Độ muốn giúp nâng cao năng lực của Việt Nam
Phóng viên (PV): Trong mối quan hệ giữa Việt Nam và nhiều nước, có những mối quan hệ thực chất là lâu hơn nhưng nó không phát triển mà là dừng lại. Quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ là một quan hệ đặc biệt. Theo tôi, nền tảng của quan hệ ấy là văn hóa và chủ nghĩa nhân văn cao cả của những người đặt những viên gạch đầu tiên cho quan hệ ấy. Cho đến bây giờ, quan hệ trên nền tảng đó giữa nhiều nước có bị những quan hệ chính trị và kinh tế thay thế không? Và ngài đại sứ có thể phác họa một cách cơ bản nhất quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ đã được phát triển như thế nào?
|
|
Các thiếu nữ Ấn Độ tặng hoa chủ tịch Hồ Chí Minh, 4-2-1958 - Ảnh: tư liệu |
Đại sứ Lal T. Muana (ĐS L.T.M): Cảm ơn ngài rất nhiều! Chúng tôi nghĩ rằng, chúng tôi là những người Ấn Độ và rất vui mừng về mối quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam và Ấn Độ được Chủ tịch Hồ Chí Minh và ngài Thủ tướng Jawaharlal Nerhu Ấn Độ thiết lập 50 năm trước đây. Mối quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ đã trải qua một thời kỳ rất tốt đẹp trong nhiều thế kỷ của quá khứ, đặc biệt là trong mối quan hệ giữa người dân tộc Chăm. Nhưng có lẽ, chuyến thăm của Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Ấn Độ là điểm khởi đầu cho mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước. Một trong những sự kiện đáng chú ý nhất là việc chỉ sau một tuần - khoảng thời gian rất ngắn - khi miền Bắc Việt Nam giải phóng, thủ tướng Ấn Độ đã thực hiện chuyến thăm sang Việt Nam.
Trải qua các thế hệ lãnh đạo khác nhau của hai nước, các nhà lãnh đạo của hai nước liên tục thực hiện những chuyến thăm qua lại hai nước khác nhau. Trong những năm 70 và 80, Ấn Độ là một trong những người bạn rất thân và ủng hộ Việt Nam mạnh mẽ nhất. Ấn Độ cũng là nước đầu tiên công nhận chính phủ Campuchia được thành lập sau khi lực lượng Khmer đỏ bị lật đổ. Trong thời kỳ Việt Nam thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, Ấn Độ cũng là một trong những nước tiên phong ủng hộ và hỗ trợ Việt Nam. Nền tảng của Việt Nam cũng tương tự như nền tảng của một số nước khác. Chúng tôi coi mối quan hệ với Việt Nam cũng bình đẳng như với các nước khác nhưng lại có mối liên kết nhất định với Việt Nam nên Việt Nam là một trong những nước được rất nhiều sự viện trợ phát triển từ phía Ấn Độ. Chúng tôi không bao giờ có quan điểm là sẽ áp đặt suy nghĩ của mình đối với Việt Nam cũng như không bao giờ đặt nặng các vấn đề như vấn đề liên quan đến tôn giáo, nhân quyền… Chúng tôi coi Việt Nam là người bạn chí tình hợp tác trên cơ sở bình đẳng tôn trọng độc lập chủ quyền.
Nhiệm vụ của chính phủ Việt Nam là đảm bảo nâng cao đời sống của nhân dân. Việc vạch ra những mục tiêu giúp các tập đoàn đa quốc gia hoạt động tại Việt Nam có được kết quả cao nhất không phải là mục tiêu cao nhất. Chúng tôi không tin rằng chính phủ Việt Nam sẽ đặt lợi ích kinh tế cũng như lợi ích của nhân dân vào tay các tập đoàn lớn. Đó cũng là quan điểm chung của các nhà tài trợ đối với Việt Nam trong các cuộc họp của Ủy ban hỗn hợp về các nhà tài trợ của Việt Nam diễn ra hàng năm.
 |
|
Đại sứ Ấn Độ Lal T. Muana - Ảnh: Việt Cường
|
Điều mà tôi muốn nhấn mạnh là quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ là mối quan hệ của những người anh em, của đối tác bình đẳng. Tôi nghĩ rằng, tầm vóc mối quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ còn cao hơn nhiều mối quan hệ giữa Việt Nam và các nước khác. Chúng tôi chưa phải là những đối tác hàng đầu hay những nhà đầu tư thương mại hàng đầu tại Việt Nam nhưng chúng tôi cũng không phải là đối tác thương mại hay nhà đầu tư nhỏ ở Việt Nam. Đến thời điểm này, chúng tôi có mối quan hệ thân thiết với tất cả các bộ, các ngành của Việt Nam. Mối quan hệ của chúng tôi đối với Việt Nam trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng sâu sắc hơn rất nhiều so với Việt Nam và các nước khác. Do đó chúng tôi rất vui mừng về nền tảng lịch sử và mối quan hệ phát triển tương lai giữa hai nước. Mối quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ đã rất thân thiết trong thời kỳ chiến tranh lạnh và trong hoàn cảnh hiện tại, Việt Nam, Ấn Độ và Trung Quốc là một trong những nước phát triển kinh tế nhanh nhất thế giới.
PV: Trong cách nhìn của một nhà văn hóa, một chính khách, một người đã có những năm tháng nghiên cứu và sống ở Việt Nam, ngài có tìm thấy những nét tương đồng trong mọi lĩnh vực của hai dân tộc?
ĐS L.T.M: Việt Nam và Ấn Độ không chỉ có chung sự phát triển kinh tế nhanh chóng mà còn cùng là hai nước rất trẻ, có nhiều thế hệ thanh niên đang tuổi lao động. Không chỉ có những vấn đề chung về phát triển giống nhau, Việt Nam và Ấn Độ cũng phải đương đầu với rất nhiều vấn đề giống nhau. Ví dụ như trong hoàn cảnh kinh tế Việt Nam hiện tại, khi tỷ lệ lạm phát rất cao mà Việt Nam phải đương đầu thì ở Ấn Độ cũng phải đương đầu với vấn đề này. Ở Việt Nam khí hậu rất khắc nhiệt thì ở Ấn Độ cũng vậy, ở miền bắc của Việt Nam rất lạnh thì ở miền bắc của Ấn Độ cũng vậy, khí hậu rất khắc nghiệt. Khi Việt Nam phải đương đầu với dịch cúm gia cầm thì ở Ấn Độ cũng phải đương đầu với vấn đề này. Tất cả những biến cố về mặt tài chính, xã hội ở Việt Nam thì ở Ấn Độ cũng phải đương đầu với những biến cố như vậy. Mối quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ là mối quan hệ giữa những người bạn chí tình, hai người anh em luôn sát cánh cùng nhau trong quá trình phát triển. Trong thời kỳ này, hai nước đang nỗ lực cụ thể hoá đối tác chiến lược mà lãnh đạo hai nước đã vạch ra. Thủ tướng Việt Nam và Ấn Độ hiện nay cũng phải đương đầu với diễn biến kinh tế phức tạp. Tuy nhiên vẫn đảm bảo được sự tăng trưởng cao và thu hút được nhiều đầu tư nước ngoài.
|
|
|
Thi hào Rabindranath Tagore
|
PV: Trong quá trình hợp tác giữa Việt Nam và Ấn Độ, mối quan tâm lớn nhất của hai nước là gì?
ĐS L.T.M: Trong thời gian vừa qua, trọng tâm của chính phủ Ấn Độ trong sự hợp tác với Việt Nam là chương trình phát triển nâng cao năng lực của Việt Nam. Thời điểm này, nền kinh tế Ấn Độ tăng trưởng cao chủ yếu là do đóng góp của ngành dịch vụ. Đối với Việt Nam thì Việt Nam rất mạnh trong lĩnh vực nông nghiệp và lĩnh vực sản xuất, do vậy trong thời điểm hiện tại, nếu Việt Nam đầu tư mạnh nền công nghiệp tri thức thì sự phát triển của Việt Nam tăng lên rất nhiều.
Trong quá khứ người ta thường nói một đất nước có dân số đông thì sẽ gặp nhiều trở ngại nhưng trong thời điểm hiện tại thì đất nước có dân số đông lại trở lên lợi thế. Những người trẻ tuổi là những người có thể đưa nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ. Đó là lý do tại sao chúng tôi đặt trọng tâm vào quá trình đào tạo nâng cao năng lực cho Việt Nam. Đó cũng là lý do mà trong thời điểm hiện tại Ấn Độ là nước rất mạnh trong lĩnh vực công nghệ đặc biệt là công nghệ thông tin - một lĩnh vực có tiềm năng phát triển cao. Giống như cách đây rất nhiều năm, Ấn Độ cũng là nước rất mạnh về nông nghiệp và Việt Nam cũng sở hữu tiềm năng to lớn đó. Mặc dù nền nông nghiệp hiện nay của Ấn Độ sản xuất ra hơn 200 triệu tấn gạo để phục vụ cho nhu cầu đời sống của nhân dân Ấn Độ nhưng tổng đóng góp của nông nghiệp vào GDP của Ấn Độ chỉ đạt 25%. Mặc dù ngành công nghiệp sản xuất của Ấn Độ cũng rất mạnh nhưng đóng góp của ngành này cũng chỉ dưới 25%. Do vậy, tính đến thới điểm này, ngành dịch vụ là ngành có đóng góp nhiều nhất vào GDP của Ấn Độ và là ngành then chốt trong phát triển kinh tế của chúng tôi.
PV: Một thực tế là ngày nay, những người trẻ đang nhìn Ấn Độ như là một cường quốc công nghệ thông tin. Và họ đã tìm đến mảnh đất huyền bí ấy để tiếp thu một trong những thành tựu của nền văn minh thế kỷ 21: nền công nghệ thông tin. Phải chăng, hiện nay, Ấn Độ lấy việc xuất khẩu công nghệ thông tin, phần mềm là bảo bối của mình?
ĐS L.T.M : Ngành công nghệ thông tin của Ấn Độ được chính phủ của Ấn Độ quan tâm từ rất lâu. Những năm 1950, Thủ tướng Ấn Độ đã cho thành lập trường Đại học Công nghệ Thông tin. Tổ chức này hiện nay vẫn có sự hỗ trợ rất mạnh mẽ đối với tất cả các trường đại học về công nghệ thông tin của Ấn Độ. Với nền tảng như vậy nên ngay khi nền công nghệ thông tin của thế giới phát triển thì đội ngũ công nghệ thông tin của Ấn Độ đã sẵn sàng. Đầu năm 2000, rất nhiều ngành mũi nhọn về Internet đã bước vào thoái trào với sự phá sản của nhiều tập đoàn nhưng chính trong thời điểm đó nhiều tập đoàn công nghệ thông tin của Ấn Độ lại phát triển mạnh. Giai đoạn đầu thì các doanh nghiệp Ấn Độ chủ yếu tập trung vào gia công phần mềm cho các tập đoàn nước ngoài. Công nghệ thông tin được ứng dụng cho rất nhiều các ngành công nghiệp sản xuất khác nhau như đào tạo, nghiên cứu… Tuần trước, chính phủ Ấn Độ đã tiến hành cấp hộ chiếu điện tử cho các công dân của Ấn Độ.
Chúng tôi rất mong muốn được hỗ trợ Việt Nam để công nghệ thông tin của Việt Nam có thể phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, công nghệ thông tin ở Ấn Độ chủ yếu do ngành kinh tế tư nhân nắm giữ nên chính phủ Ấn Độ chủ yếu khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp Ấn Độ tham gia vào tiến trình phát triển công nghệ thông tin ở Việt Nam. Một trong những điều kiện để phát triển công nghệ thông tin ở Ấn Độ là nền tảng tiếng Anh của người dân Ấn Độ rất tốt. Do đó chúng tôi cũng hỗ trợ Việt Nam trong việc đào tạo tiếng Anh cho thế hệ trẻ và nhiều thế hệ khác. Tuy nhiên, tiến trình này cũng mất rất nhiều thời gian.
PV: Chúng ta vừa nói đến một điểm chung của hai đất nước: Nông nghiệp. Thế giới đã biết đến Cách mạng xanh của Ấn Độ trong thế kỷ trước. Và hiện thực nền nông nghiệp Ấn Độ như ngài nói chỉ đóng góp dưới 25% cho GDP của Ấn Độ. Vậy, Ấn Độ có chuẩn bị cho một cuộc Cách mạng xanh trong thế kỷ 21 này không?
ĐS L.T.M: Tôi muốn nhắc đến câu nói của một chuyên gia rất giỏi về nông nghiệp là ngài SUMATAN khi ông nghiên cứu về ngành nông nghiệp ở đồng bằng sông Mêkông, ông nói rằng, Ấn Độ cần phải học Việt Nam về nông nghiệp. Tuy nhiên nền nông nghiệp của Ấn Độ cũng rất tốt, chúng tôi nằm ở hai lưu vực sông. Chính phủ chúng tôi cũng rất quan tâm đến nông nghiệp, đặc biệt là sau cuộc khủng khoảng lương thực vừa rồi. Cũng như Việt Nam, chính phủ chúng tôi ưu tiên cung cấp lương thực với giá rẻ cho người dân. Tôi nghĩ rằng chính phủ Việt Nam và chính phủ Ấn Độ nên duy trì lại việc trợ cấp về nông nghiệp, mua sản phẩm nông nghiệp với giá cao.
PV: Trong chuyến thăm chính thức Ấn Độ của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng năm ngoái, có rất nhiều hiệp định và hợp đồng đã được kí kết, mang lại cho cả hai nước một mối quan hệ song phương có tính chiến lược, ngài có thể cho biết sự thi hành các hiệp định sau thời gian một năm như thế nào không?
ĐS L.T.M: Chính phủ Ấn Độ và Việt Nam đang nỗ lực hết sức để hoàn thành các hiệp định đã được kí kết trong chuyến thăm chính thức Ấn Độ của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tháng 7 năm 2007. Một hiệp định đã được kí là Bản ghi nhớ về việc thành lập Trung tâm đào tạo tiếng Anh tại thành phố Đà Nẵng đã đi vào hoạt động và đang trong quá trình mở rộng. Một hiệp định khác, Bản ghi nhớ về trao đổi đất và tài sản dành cho Cơ quan đại diện ngoại giao hai nước sẽ sớm được thi hành; Chúng tôi cũng đang nỗ lực để thực hiện Bản ghi nhớ về chương trình giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Ấn Độ trong những năm từ 2007 đến 2010 cũng đã được kí kết tại chuyến viếng thăm đó của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng; Các bộ có liên quan đang tích cực thực hiện các điều khoản của bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực nghề cá và nuôi trồng thuỷ sản; Chúng tôi cũng đang từng bước tiến hành các điều khoản của bản ghi nhớ giữa Bộ Khoa học Công nghệ Việt Nam và Bộ Năng lượng Nguyên tử Ấn Độ để tiếp tục triển khai Hiệp định hợp tác sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hoà bình.
Kế hoạch hợp tác trong giai đoạn 2007-2009 giữa Bộ Nông nghiệp hai nước cũng là một hiệp định quan trọng khác với mục đích chính nhằm duy trì sự hợp tác lâu dài giữa hai nước; Chương trình trao đổi và hợp tác trong lĩnh vực giáo dục cũng nhằm mục đích duy trì và mở rộng hợp tác trong lĩnh vực giáo dục giữa Ấn Độ và Việt Nam; Bản ghi nhớ hợp tác giữa Tổng công ty Thép Việt Nam và Tập đoàn Thép Tata Ấn Độ cũng được kí kết tại thời điểm này. Và một trong những hiệp định quan trọng nhất đã được kí là Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược Việt - Ấn, hiệp định này thực sự đã khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho hai chính phủ thắt chặt mối quan hệ hợp tác lâu dài và bền chặt hơn.
Trên tinh thần đó, vào tháng 9 năm 2007 và tháng 3 năm 2008, Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam thăm chính thức Ấn Độ và đã cùng với Bộ trưởng Bộ Nội vụ Ấn Độ Shivraj Patil đã kí kết một hiệp định hợp tác thi hành luật pháp, đấu tranh chống lại các loại tội phạm và tội phạm công nghệ cao. Chuyến thăm chính thức Việt Nam của ông A.K.Anthony, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ tháng 12 năm 2007 cũng đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của Việt Nam và Ấn Độ về một sự hợp tác mở rộng giữa hai nước về lĩnh vực quốc phòng.
 |
|
Đại sứ Ấn Độ Lal T. Muana - Ảnh: ĐSQ Ấn Độ cung cấp
|
PV: Hiện tại Việt Nam đang là điểm đầu tư hấp dẫn đối với rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài, xu hướng đầu tư của các công ty Ấn Độ ở Việt Nam trong suốt một năm qua là gì?
ĐS L.T.M: Kể từ chuyến thăm của thủ tướng Nguyến Tấn Dũng tới Ấn Độ tháng 7 năm 2007, các nhà đầu tư của Ấn Độ đã tìm đến thị trường Việt Nam nhiều hơn. Những hành động, thái độ ấm áp, thân mật của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng không chỉ tạo được ấn tượng tốt đẹp đối với các nhà lãnh đạo quốc gia mà còn với cả giới thương nhân Ấn Độ. Rất nhiều công ty ở Ấn Độ với quy mô lớn, vừa và nhỏ, bây giờ đang có kế hoạch đầu tư vào các ngành công nghiệp nặng, cơ khí máy móc, điện, hydrocacbon và các ngành công nghiệp điện khác ở Việt Nam. Và kết quả của những sự đầu tư này chúng ta sẽ sớm được chứng kiến thôi.
PV: Những mối quan hệ thương mại song phương đã tạo ra một sự phát triển vượt bậc trong vài năm trở lại đây. Ấn Độ đã trở thành một trong 10 nước xuất khẩu hàng hóa sang Việt Nam nhiều nhất. Ngài có thể cho biết xu hướng thương mại giữa hai nước trong thời gian tới không?
ĐS L.T.M: Những năm gần đây, các mặt hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang Việt Nam đã tăng lên nhiều, và đầu năm 2008 chúng ta lại chứng kiến một sự tăng cao khác thường. Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Ấn Độ cũng tăng nhưng ở một tỷ lệ thấp hơn. Bạn có thể vẫn còn nhớ trong suốt chuyến thăm Ấn Độ của Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Gia Khiêm vào tháng 2 năm 2007, ông và Ngoại trưởng Ấn Độ Pranab Mukherjee đã thỏa thuận phấn đấu đến năm 2010 sẽ đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên ngưỡng 2 tỷ USD. Ngành xuất khẩu Ấn Độ từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2008 đạt được gần 1 tỷ USD. Do vậy chúng ta hoàn toàn có thể tin là sẽ đạt được mục tiêu đã đề ra.
PV: Hiện nay, Việt Nam đang gặp phải vấn đề khó khăn là thiếu hụt tài chính, ngài có lời khuyên gì cho chính phủ và các công ty Việt Nam để nâng cao tỷ lệ các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ?
ĐS L.T.M: Hàng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Ấn Độ đang gặp phải rất nhiều trở ngại do quyết định của chính phủ Ấn Độ là tăng cường nhập khẩu nguồn khoáng sản từ Việt Nam. Trong khi đó, nguồn hàng xuất khẩu của Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu là các sản phẩm nông nghiệp. Nhưng thị trường tiêu dùng tại Ấn Độ đang ngày càng được mở rộng nên việc xuất khẩu các mặt hàng thủ công mỹ nghệ vẫn có triển vọng tốt. Nhưng hãy nhớ một điều rằng doanh thu xuất khẩu của Việt Nam có thể đạt đến ngưỡng 200 triệu đô la, một con số không hề nhỏ.
PV: Chúng tôi biết rằng Bộ trưởng Bộ Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ sẽ sang thăm Việt Nam vào tháng 7 năm 2008, ngài có thể cho biết những vấn đề chính sẽ được đề cập đến trong chuyến thăm này?
ĐS L.T.M: Do có cuộc họp đột xuất của bộ trưởng các nước WTO diễn ra tại Geneva giữa tháng 7 tới nên chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Bộ thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Kamal Nath sẽ bị hoãn lại. Vì như bạn đã biết, ông Kamal Nath là một trong những thành viên chính trong vòng đàm phán thương mại Doha (cùng với ông Peter Mandelson thuộc tổ chức Liên minh Châu Âu và bà Susan Swartz thuộc Hoa Kì). Mặc dù ông rất muốn đến thăm Việt Nam nhưng ông lại không thể vắng mặt tại cuộc họp của WTO được. Sự vắng mặt của ông có thể dẫn đến sự trì hoãn lâu dài của các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu chứ không chỉ là ảnh hưởng tới vòng đàm phán Doha sắp tới.
(Còn nữa)
Nhóm PV Vietimes thực hiện